Çin’in yeni nesil gizli savaş uçaklarında kullanılabilecek teknolojilere ilişkin yeni ayrıntılar ortaya çıktı. Shenyang Aircraft Design & Research Institute mühendisleri tarafından açıklanan yeni uçuş kontrol mimarisi; pilotun bilincini kaybetmesi durumunda uçağın kontrolü devralmasını, uydu sinyalleri olmadan seyrüsefer yapılmasını ve insanlı savaş uçaklarının büyük insansız hava aracı gruplarıyla birlikte hareket etmesini kapsıyor. Çalışmalar, kamuoyunda J-50 olarak adlandırılan yeni nesil savaş uçağını geliştiren kurumla bağlantılı.

Shenyang Aircraft Design & Research Institute Baş Uçuş Kontrol Tasarımcısı Zhang Dong liderliğindeki ekip tarafından hazırlanan çalışma, Ağustos 2026’da hakemli Aircraft Design dergisinde yayımlandı. Araştırmada Çin’in yeni nesil gizli savaş uçağı programlarında uçuş kontrol sistemlerinin yalnızca uçağı kararlı biçimde havada tutan yapıdan çıkarak doğrudan muharebe görevlerine dahil olan daha gelişmiş bir mimariye dönüştürülmesi ele alınıyor.

Bu mimaride pilot ile uçak arasındaki görev paylaşımı da değişiyor. Pilot yüksek seviyeli kararları ve görev komutlarını verirken uçuş kontrol sistemi bu komutları uygulanabilir manevralara ve uçuş rotalarına dönüştürebiliyor. Sistem, pilotun aşırı iş yükü altında kaldığı durumlarda belirli görevleri devralabiliyor. Pilotun bilincini kaybetmesi halinde ise uçağın kontrolünü otomatik olarak üstlenerek uçuşun devam etmesini sağlayabilecek bir yapı üzerinde çalışılıyor.

Otonom sistemlerin uçağın bütün kontrolünü doğrudan yapay zekâya bırakması planlanmıyor. Temel uçuş kararlılığı, kontrol yüzeylerinin yönetimi ve güvenlik açısından kritik görevler için öngörülebilir ve doğrulanabilir geleneksel kontrol sistemleri korunuyor. Yapay zekâ ise rota optimizasyonu, taktik karar desteği, görev planlama, birden fazla uçağın koordinasyonu ve daha üst seviyedeki manevra kararlarında kullanılabiliyor. Böylece iç uçuş kontrol döngüsü ile yapay zekâ destekli dış kontrol katmanı birbirinden ayrılıyor.